ထရမ့်အမိန့်ပေးမှုကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနဲ့အမေရိကန်တို့ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ပမာဏလျှော့ချခဲ့ရ

သူရ/BVJ_သြဂုတ် ၁၉၊ ၂၀၂၆

ထရမ့်ရဲ့အမိန့်ကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနဲ့ အမေရိကန်တို့ နှစ်စဉ်လုပ်နေကျ ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကို လျှော့ချလိုက်ပါပြီ။ နှစ်နိုင်ငံပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကာလတွေကိုတိုတောင်းစေခဲ့ပြီး မြေပြင်စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကိုလည်းလျှော့ချခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်က နှစ်စဉ်စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကို "သိသာထင်ရှားတဲ့ပမာဏနဲ့ လျှော့ချဖို့" အမိန့်ပေးခဲ့ပြီးနောက်မှာ တောင်ကိုရီးယားနဲ့ အမေရိကန်တို့ဟာ သူတို့ရဲ့ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကာလကို လျှော့ချလိုက်ကြတာပါ။

သြဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ Ulchi Freedom Shield စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကို ၁၁ ရက်ကြာမယ့်အစား ၅ ရက်ပဲလုပ်တော့မှာဖြစ်ပြီး သြဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးမယ်လို့ တောင်ကိုရီးယားပူးတွဲစစ်ဦးစီးချုပ်များရုံး (JCS) က အင်္ဂါနေ့မှာ ပြောပါတယ်။ အခုလို စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကာလ ပြင်ဆင်တာကို အမေရိကန်ဘက်က အကြံပြုချက်အရ သဘောတူခဲ့တာဖြစ်ပြီး မြေပြင်စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုအချို့ကိုလည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ JCS က ထပ်ပြောပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားမီဒီယာတွေရဲ့အဆိုအရ ဆိုးလ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အန်ဂယူဘက်ခ်ကတော့ ကနဦးကာကွယ်ရေးအဆင့်ပြီးရင် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်ဖို့ရှိနေတဲ့ ဒုတိယအဆင့်စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကို မဟာမိတ်တွေဘက်က ဖျက်သိမ်းဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပြီလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဌာန တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကတော့ ရိုက်တာသတင်းဌာနကို ပြောရာမှာ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ တိုက်ရိုက်လေ့ကျင့်မှုတွေကို သိသိသာသာလျှော့ချခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖျက်သိမ်းတာ ဒါမှမဟုတ် စစ်ရေးဇာတ်တိုက်မှု (စင်မြူလေးရှင်း) တွေဘက်ကို ပြောင်းလဲခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ရည်မှန်းချက်တွေ မထိခိုက်ဘဲ လိုအပ်တဲ့အသင့်ဖြစ်မှုနဲ့ လေ့ကျင့်မှုရည်ရွယ်ချက်တွေကို ဆက်ထိန်းသွားနိုင်မှာပါလို့လည်း အဆိုပါတာဝန်ရှိသူက ထပ်ပြောပါတယ်။

ကြိုတင်အသိပေးခြင်း မရှိ

အခုလိုပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်လာတာဟာ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်နဲ့ သူ့ရဲ့ "အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ဆက်ဆံရေး" ကိုအကြောင်းပြပြီး စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေမှာ အမေရိကန်ရဲ့အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချဖို့ ထရမ့်က တနင်္ဂနွေနေ့မှာ အမိန့်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာတာပါ။ ဒါ့အပြင် အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့အီရန်စစ်ပွဲမှာ တောင်ကိုရီးယားက ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ငြင်းဆန်ခဲ့တာနဲ့လည်း အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထရမ့်က ဆက်စပ်ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။

ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကို လျှော့ချဖို့ ထရမ့်ရဲ့အမိန့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တောင်ကိုရီးယားဖြစ်စေ၊ အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတွေဖြစ်စေ ကြိုမသိခဲ့ကြဘူးလို့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ချိုဟျွန်းက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့လွှတ်တော်ကြားနာပွဲမှာ ပြောပါတယ်။ လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးက ဆိုးလ်ဘက်က ဒီအစီအစဉ်တွေကို ကြိုသိထားရဲ့လားလို့ မေးတဲ့အခါ "ကျွန်တော်တို့အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေရော၊ အမေရိကန်အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေရောက အရင်ကတည်းက ကြိုမသိခဲ့ကြပါဘူး" လို့ ဝန်ကြီးကဖြေခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ထရမ့်ရဲ့စကားဟာ အီရန်စစ်ပွဲမှာ တောင်ကိုရီးယားပါဝင်လာအောင် ဖိအားပေးဖို့ ရည်ရွယ်ပုံရတယ်လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။ "သမ္မတထရမ့်ရဲ့စကားမှာ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရနဲ့ပတ်သက်နေတဲ့ လက်ရှိပြဿနာအချို့အပေါ် ဖိအားပေးတာတွေအပြင် မြောက်ကိုရီးယားကိုပေးတဲ့သတင်းစကားနဲ့ အီရန်စစ်ပွဲရဲ့ရပ်တန့်နေတဲ့အခြေအနေကို ဖောက်ထွက်လိုတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်တွေပါဝင်တယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်" လို့ ချိုဟျွန်းကပြောပါတယ်။

နျူကလီးယားပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားကတော့ အမေရိကန်-တောင်ကိုရီးယား စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကို ကျူးကျော်ဖို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေလို့ ရှုမြင်ပြီး အမြဲတမ်းပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဝါရှင်တန်နဲ့ ဆိုးလ်တို့ရဲ့စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ကိုယ့်ကိုကိုယ်ခုခံကာကွယ်ပိုင်ခွင့်နဲ့ ဆက်တိုက်သွားမယ်လို့ ပြောပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာလည်း အဲဒီစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေကို မြောက်ကိုရီးယားက ထပ်ရှုတ်ချခဲ့ပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားသမ္မတရုံးကတော့ အင်္ဂါနေ့ကပြောရာမှာ အဲဒီစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွေဟာ "မြောက်ကိုရီးယားကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တင်းမာမှုတွေကို မြှင့်တင်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘူး" လို့ ဆိုပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကင်ဂျုံအွန်က သူနဲ့ဆက်သွယ်လာတာကို တုံ့ပြန်ခဲ့တယ်လို့ တနင်္လာနေ့က ထရမ့်ပြောပေမဲ့ အဲဒီဆက်သွယ်မှုရဲ့သဘောသဘာဝကိုတော့ ထည့်မပြောခဲ့ပါဘူး။ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်နဲ့ ဆက်ဆံရေးကြောင့် အခြေအနေတွေကို "အများကြီးပိုလုံခြုံလာအောင်" လုပ်နေတယ်လို့ သူက အခိုင်အမာပြောပါတယ်။

အိမ်ဖြူတော်မှာ ထရမ့်ရဲ့ပထမသမ္မတသက်တမ်းတုန်းက သူတို့နှစ်ဦး သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်တွေ့ခဲ့ကြပေမဲ့ ဒုတိယသက်တမ်းမှာတော့ ဆွေးနွေးပွဲတွေမလုပ်ရသေးပါဘူး။

သမ္မတထရမ့်အနေနဲ့ ဒီဆောင်းဦးရာသီမှာတင် ကင်ဂျုံအွန်နဲ့ လူကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့ လက်ထောက်တွေကို တိုက်တွန်းနေတယ်လို့ ဝေါလ်စตรีတဂျာနယ်က သီးခြားဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံ ရှန်ကျန်းမြို့မှာလုပ်မယ့် APEC ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွက် နိုဝင်ဘာလမှာလုပ်ဖြစ်မယ့် အာရှခရီးစဉ်အတွင်း ဆွေးနွေးဖို့ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတွေကို ကိုးကားပြီး အဲဒီသတင်းစာက ဆိုပါတယ်။

"အလွန်အရေးကြီး"

၁၉၅၀-၅၃ ကိုရီးယားစစ်ပွဲ ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်မချုပ်နိုင်ဘဲ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ပြီးသွားတဲ့ နောက်ဆက်တွဲအနေနဲ့ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ကာကွယ်ရေးကို အားဖြည့်ဖို့ အမေရိကန်စစ်သည် ၂၈,၅၀၀ ခန့်ကို တောင်ကိုရီးယားမှာ အခြေစိုက်ထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရိုးရာမပျက်မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးအပေါ် ထရမ့်ရဲ့အကြိမ်ကြိမ်ဝေဖန်မှုတွေက အရှေ့အာရှလုံခြုံရေးအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ကတိကဝတ်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး သံသယဝင်စရာဖြစ်စေခဲ့သလို ဒေသတွင်းမဟာမိတ်တွေကိုလည်း စိုးရိမ်ပူပန်စေခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ရှင်ဂျီရိုကိုအိဇုမိက အင်္ဂါနေ့မှာပြောရာမှာ အမေရိကန်၊ တောင်ကိုရီးယားတို့နဲ့လုပ်တဲ့ လုံခြုံရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရဲ့အရေးပါပုံကို အလေးပေးပြောခဲ့ပါတယ်။ "စစ်ပြီးခေတ်နောက်ပိုင်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံအနေနဲ့ အပြင်းထန်ဆုံးနဲ့ အခက်ခဲဆုံးလုံခြုံရေးအခြေအနေတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာ ဂျပန်၊ အမေရိကန်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားတို့ရဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ ဒေသတွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အလွန်အမင်းအရေးကြီးပါတယ်" လို့ ကိုအိဇုမိက သြစတြေးလျမှာရှိတဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ပြောပါတယ်။

ထရမ့်ရဲ့မှတ်ချက်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး မေးတဲ့အခါ သြစတြေးလျကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ရစ်ချာ့ဒ်မာလက်စ်က သူတို့နိုင်ငံအနေနဲ့ "မြောက်ကိုရီးယားရဲ့နျူကလီးယားအစီအစဉ်ရော မစ်ဇိုင်းအစီအစဉ်ကိုပါ အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ပြီး အဲဒီအချက်ကို အမြဲတမ်းပြောခဲ့ပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။ "ကျွန်တော်တို့ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေများတဲ့ကမ္ဘာကြီးထဲမှာ စိန်ခေါ်မှုတွေအများကြီးရှိပေမဲ့ မြောက်ကိုရီးယားကတော့ အဲဒီစိန်ခေါ်မှုအများစုရဲ့တရားခံပါပဲ" လို့ သူက ထပ်ပြောပါတယ်။

ခရက်ဒစ်-AL Jazeera