ဂျပန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ကိုအိဇူမီ 'ယာဆူကူနီ စစ်သည်ဗိမာန်'ကို သွားရောက်လည်ပတ်မှုကြောင့် တရုတ်နဲ့တောင်ကိုရီးယားတို့ ကန့်ကွက်

အီးကေ/BVJ_သြဂုတ် ၁၅၊ ၂၀၂၆

၂၀၂၆၊ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်က ဂျပန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ရှင်ဂျီရို ကိုအိဇူမီ တိုကျိုမြို့ရှိ ယာဆူကူနီဗိမာန်ကိုသွားရောက်လည်ပတ်စဉ်

ဂျပန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ရှင်ဂျီရို ကိုအိဇူမီဟာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကျဆုံးသွားတဲ့စစ်သည်တွေကို ရည်စူးမြှုပ်နှံထားတဲ့ဗိမာန်တစ်ခုကိုသွားရောက်ခဲ့တဲ့အတွက် တရုတ်နိုင်ငံနဲ့တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့ရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကို ခံနေရပါတယ်။

စနေနေ့မှာကျရောက်တဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဂျပန်လက်နက်ချခြင်း ၈၁ နှစ်မြောက်နေ့မှာ ဝန်ကြီး ကိုအီဇူမီ Yasukuni ယာဆူကီနီ ဗိမာန်ကိုသွားရောက်ဂါဝရပြုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ယာဆူကူနီ ဗိမာန်ဟာ ၁၉၃၀ ခုနှစ်နဲ့ ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေတုန်းက အာရှဒေသတချို့ကိုကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခဲ့တဲ့ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်တွေ အပါအဝင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွက်အသက်ပေးသွားကြတဲ့ စစ်သည်တော် ၂ ဒသမ ၅ သန်းကို ရည်စူးတည်ဆောက်ထားတဲ့နေရာဖြစ်ပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကတော့ အဲဒီနေရာကိုသွားရောက်တာနဲ့ ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ ပုံမှန်သွားရောက်ကန်တော့နေမှုတွေကို ဂျပန်တပ်ဖွဲ့တွေ ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေအတွက် ဝန်ချတောင်းပန်ဖို့ ပျက်ကွက်နေကြောင်း ပြယုဂ်တစ်ခုအနေနဲ့အမြဲတမ်း ရှုမြင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ယာဆူကီနီ ဗိမာန်ကိုပုံမှန်သွားရောက်လေ့ရှိတဲ့ ဝန်ကြီး ကိုအီဇူမီဟာ သတင်းထောက်တွေရဲ့မေးမြန်းချက်တွေကို ဖြေကြားခြင်းမရှိဘဲ အဲဒီနေရာကနေထွက်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူဟာ နိုင်ငံအတွက် အဖိုးတန်အသက်တွေကိုစွန့်လွှတ်ခဲ့ကြတဲ့ သူရဲကောင်းဝိညာဉ်တွေအတွက် "စိတ်ရင်းမှန်နဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြောင်းဖော်ပြဖို့" သွားရောက်ခဲ့တာဖြစ်ကြောင်း Instagramမှာ ရေးသားဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

"စစ်ပွဲကိုစွန့်လွှတ်မယ့် ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ကတိကဝတ်နဲ့အတူ ငြိမ်းချမ်းတဲ့နိုင်ငံတစ်ခုအနေနဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စစ်ပြီးခေတ်လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားမယ့်တာဝန်ကို ကျေပွန်အောင်ဆောင်ရွက်သွားဖို့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပါတယ်" လို့ သူကထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အောက်တိုဘာလမှာ ဝန်ကြီးချုပ်မဖြစ်ခင်က ဗိမာန်ကိုပုံမှန်သွားရောက်ခဲ့သူဖြစ်တဲ့ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာနာအီ တာကာအီချိဟာလည်း အဲ့ဒီဗိမာန်ကို သွားရောက်ဖွယ်ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းချက်တချို့ ရှိခဲ့ပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရှေ့ဝန်ကြီးချုပ်တွေလုပ်ဆောင်ခဲ့သလိုပဲ ဗိမာန်ဆီကို ပူဇော်ပဏ္ဍာပို့သခဲ့တယ်လို့ ဒေသတွင်းမီဒီယာတွေကဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

"ခေတ်နှင့်မကိုက်ညီသော"

တရုတ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ ဝန်ကြီးရဲ့ ဗိမာန်သွားရောက်မှုနဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ ပူဇော်ပဏ္ဍာပေးပို့မှုကို "ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချကြောင်း" ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

"ကျွန်ုပ်တို့အနေနဲ့ ဂျပန်ဘက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ထားပါတယ်" လို့ ဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ပူဇော်ပဏ္ဍာတွေပို့တာ၊ Yasukuni ဗိမာန်ကိုသွားရောက်တာတွေလုပ်ဆောင်နေတဲ့ ဂျပန်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ "ခေတ်နဲ့မကိုက်ညီတဲ့" လုပ်ရပ်တွေအပေါ် "ပြင်းပြင်းထန်ထန် စိတ်ပျက်မိကြောင်း" ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ရင်ဆိုင်ဖို့နဲ့ အတိတ်အတွက် "နှိမ့်ချမှုနဲ့ ရိုးသားတဲ့ နောင်တရမှုကို" လုပ်ရပ်တွေနဲ့ပြသဖို့တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

ယာဆူကူနီမှာဂါရဝပြုခံရတဲ့ စစ်သည်တော် ၂ ဒသမ ၅ သန်းထဲမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စစ်ရှုံးပြီးနောက် မဟာမိတ်ခုံရုံးတွေကပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့တဲ့ အလေးနက်ဆုံး စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ အပြစ်ထင်ရှားစီရင်ခံခဲ့ရတဲ့ စစ် wartime (စစ် wartime ဆိုသည်မှာ မူရင်းအရ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ) ခေါင်းဆောင် ၁၄ ဦးနဲ့ အခြား အနည်းဆုံး ၁,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်နေပါတယ်။

ဂျပန်အရာရှိတွေကတော့ အရင်တုန်းကသွားရောက်ခဲ့တာတွေကို နိုင်ငံအတွက် စစ်ပွဲတွေမှာကျဆုံးသွားခဲ့သူတွေကို ဂါရဝပြုဖို့ ကိုယ်ပိုင်သဘောအရ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းပြခဲ့ဖူးပါတယ်။

ဂျပန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတွေဟာ အရင်ကလည်း ယာဆူကူနီကိုသွားရောက်ခဲ့ဖူးပြီး နောက်ဆုံးသွားရောက်ခဲ့သူကတော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တုန်းက မီနိုရူ ကီဟာရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရာထူးလက်ရှိ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးအနေနဲ့ အဆိုပါဗိမာန်ကို နောက်ဆုံးသွားရောက်ခဲ့တာကတော့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတုန်းက ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇို အာဘေး ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီအချိန်က အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမားရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ဘက်က စိတ်ပျက်ကြောင်း ဖော်ပြခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးပါတယ်။

ခရက်ဒစ် - AL Jazeera